Nowości

Trwa 24. posiedzenie Sejmu

Projekt specustawy mającej złagodzić skutki wystąpienia afrykańskiego pomoru świń (ASF) to jedna z propozycji, nad którymi będą pracować posłowie na 24. posiedzeniu Sejmu. Izba zajmie się także m.in. nowymi przepisami w zakresie zawierania umów koncesji na roboty budowlane lub usługi. Przedmiotem prac Sejmu będą również senackie poprawki do kilku ustaw, w tym np. do ustawy obniżającej CIT dla małych firm, regulacji wydłużających działanie specustawy lotniskowej, czy też ustawy, która zmienia zasady rozliczania VAT przez samorządy. Posłowie rozpatrzą też dokumenty dotyczące działalności Rzecznika Praw Obywatelskich i Krajowej rady Sądownictwa w zeszłym roku. Sejm ma również powołać nowego Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Obrady rozpoczną się od dyskusji i głosowania nad wnioskiem grupy posłów KP Platforma Obywatelska o odwołanie marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego z zajmowanej przez niego funkcji. Więcej: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/komunikat.xsp?documentId=D0A186EC3CEE63E0C125802500323337

Rozpoczęcie roku szkolnego w szkołach im. św. Franciszka...

"Szkoła to budowanie wspólnoty, troska o zdobycie wiedzy i umiejętności poruszania się w dzisiejszym świecie. Szkoła przygotowuje do samodzielnych wyborów, które często decydują o wyborze naszych karier zawodowych. Życzę by Wasza szkoła pomogła spełniać marzenia każdego z uczniów i uczennic." Bogusław Sonik Fot. Szkołę Podstawowa i Publiczne Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Poskiwtowie.

Wakacyjna "Zbiórka dla Burka"!!!

Wzorem ubiegłych lat ruszamy z akcją „Zbiórka dla Burka”!!! Chciałbym, żeby wszystkie psy i koty były tak szczęśliwe jak moja Paris! Kolejny raz organizuję zbiórkę dla Krakowskiego Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt. Zachęcam do przynoszenia karmy dla zwierząt i koców, które pomogłyby naszym czworonożnym przyjaciołom przetrwać zimę. Lista potrzebnych rzeczy dostępna jest na stronie schroniska: http://www.schronisko.krakow.pl/Nasze_potrzeby,_czyli_jak_pomóc/ Dary będą przyjmowane od 16 do 30 sierpnia codziennie w godzinach pracy mojego biura poselskiego (8.00-16.00) przy ulicy Grodzkiej 27. Serdecznie zachęcam do wzięcia udziału w akcji i kliknięcia "Wezmę udział" w specjalnie z tej okazji utworzonym wydarzenia na Facebooku! Bogusław Sonik

Uczestnicy Światowych Dni Młodzieży odwiedzili Sejm

Z okazji Światowych Dni Młodzieży Sejm gościł grupy pielgrzymów z całego świata. Przez kilka dni ok. 700 uczestników ŚDM odwiedziło budynek Parlamentu. Pochodzili oni z wielu kontynentów. Do Sejmu przyjechali pielgrzymi z : Litwy, Białorusi, Gruzji, Niemiec, Hiszpanii, Stanów Zjednoczonych, Paragwaju, Indonezji, Filipin i ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Trasa zwiedzania wiodła przez najważniejsze miejsca w Sejmie związane z Ojcem Świętym Janem Pawłem II, który był pomysłodawcą Światowych Dni Młodzieży. 11 czerwca 1999 r. po raz pierwszy w historii św. Jan Paweł II złożył wizytę w polskim parlamencie. Wygłosił wtedy przesłanie do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Na parterze hallu głównego znajdują się dwie tablice upamiętniające to historyczne wydarzenie. Zachowany został również fotel, na którym Ojciec Święty zasiadał w trakcie spotkania z parlamentarzystami – obecnie  znajduje się on  w Kaplicy Sejmowej w Nowym Domu Poselskim. W 2015 r. do Kaplicy zostały wprowadzone także relikwie Jana Pawła II. Wszystkie te miejsca znalazły się na trasie zwiedzania podczas Dni w Diecezjach. Źródło: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/komunikat.xsp?documentId=8D5BE46248FF27CEC1257FFC00348A1A

Trwa 23. posiedzenie Sejmu - ostatnie przed przerwą...

Obniżenie stawki CIT dla małych przedsiębiorców z 19 na 15 proc. i wzmocnienie ochrony klientów biur podróży w przypadku ich niewypłacalności to niektóre z propozycji zmian w prawie, nad którymi będą pracować posłowie na 23. posiedzeniu Sejmu. Izba będzie również m.in. kontynuować prace nad uporządkowaniem rynku paliw ciekłych i gazu ziemnego. Zajmie się także propozycją dotyczącą kontroli inwestycji w służbie zdrowia w celu dostosowania rynku usług medycznych do potrzeb mieszkańców. W porządku obrad jest także m.in. dalsze rozpatrywanie projektu uchwały powołującej komisję śledczą w sprawie Amber Gold. Sejm rozpatrzy też dokumenty dotyczące finansów państwa w 2015 r., w tym sprawozdanie z wykonania budżetu. Obrady rozpoczną się od ślubowania nowego posła – Grzegorza Piechowiaka, który obejmie mandat po Maksie Kraczkowskim. Czytaj więcej: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/komunikat.xsp?documentId=7B9E7A40A8104B45C1257FF50025A01D

Jak uzyskać uprawnienia działacza opozycji...

Potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych  Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po wcześniejszym stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy, czyli: 1. nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2. co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Zatem osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej w pierwszej kolejności powinna wystąpić do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji, że spełnia warunki określone w art. 4 ustawy o działaczach opozycji…, a dopiero po uzyskaniu w/w decyzji wystąpić do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji/osoby represjonowanej. Z obowiązku uzyskania decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej zwolnione są osoby posiadające dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Szczegółowy katalog zachowań lub zdarzeń, które uprawniają do uzyskania statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej, znajduje się w art. 2 oraz w art. 3 ustawy. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do wypełnionego wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej/osoby represjonowanej z powodów politycznych dołącza się: życiorys za szczególnym uwzględnieniem działalności opozycyjnej lub podlegania represjom z przyczyn politycznych, decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności, kserokopię dowodu osobistego, dowody potwierdzające działalność opozycyjną lub okoliczność podlegania represjom z przyczyn politycznych (np. dokumenty, zaświadczenia właściwych instytucji, urzędów i archiwów, publikacje, dowodem w sprawie mogą być również zeznania świadków), osoby działające przez pełnomocników powinny również dołączyć odpowiednie pełnomocnictwo. W trakcie prowadzonego postępowanie administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej / osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej / podlegania represjom z przyczyn politycznych, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może również zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji i osób represjonowanych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Informacja za Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Więcej szczegółów: http://www.udskior.gov.pl/Jak,uzyskac,uprawnienia,dzialacza,opozycji,antykomunistycznej,lub,osoby,represjonowanej,z,powodow,politycznych,1344.html#content

Najważniejsze informacje z UE - marzec

Problemy komisji ONZ ds. klimatu W związku z brakiem płatności składek przez 100 państw członkowskich problemy finansowe ma komisja ONZ ds. klimatu (U.N. Climate Change) – niedobór w budżecie za 2020 r. wynosi 9,2 mln euro. Sytuacja ta powtarza się już od kilku lat. Problemy finansowe przekładają się na niedobory kadrowe, co utrudnia prowadzone przez ONZ działania w zakresie monitorowania i przeglądu wysiłków krajów na świecie w zakresie ograniczenia emisji zgodnie z porozumieniem paryskim. W efekcie przeglądy ONZ w 2017 r. dotyczyły niemal wszystkich krajów, a ostatnio wskaźnik ten spadł do 50%. To przekłada się na wiarygodność i kompletność danych ONZ.Link: https://betterworldcampaign.org/us-un-partnership/un-budget-formula/https://unfccc.int/process-and-meetings/transparency-and-reporting/reporting-and-review-under-the-convention/greenhouse-gas-inventories-annex-i-parties/inventory-review-reports-2020 Plany Włoch wykorzystania środków z Funduszu Odbudowy Włochy planują wykorzystać 69,8 mld euro z 191,5 mld euro, które mogą otrzymać w ramach Funduszu Odbudowy, na „zazielenianie” gospodarki. Najwięcej środków tj. 29,5 mld euro ma zostać wykorzystane na renowację budynków w celu poprawy efektywności energetycznej; 8,6 mld euro na zwiększenie produkcji energii z OZE i wodoru, a 8 mld euro na transport publiczny, w tym promowanie wykorzystania paliw alternatywnych. Krajowe Plany Odbudowy Około 80 % krajów UE przesłało do KE projekty planów wykorzystania funduszu naprawczego. Jednak żaden z tych planów nie jest jeszcze ostateczny. Plany te powinny zawierać cele w zakresie reform i kamieni milowych, jako podstawy wypłat, jak też wykazać, że zakładane projekty i działania nie wyrządzą znaczących szkód w walce ze zmianami klimatycznymi i zapewnieniem ochrony środowiska. Niemiecki Wuppertal Institute i think tank E3G przedstawiły inicjatywę pt. Green Recovery Tracker, w której przeanalizowano (na początek) plany odbudowy Francji, Niemiec, Hiszpanii, Portugalii, Bułgarii, Łotwy, Polski, Słowacji i Słowenii.Link: http://www.greenrecoverytracker.org/ Rada ds. środowiska o negocjacjach dot. prawa klimatycznego Na Radzie ds. środowiska omawiano prowadzone negocjacje w ramach rozmów trójstronnych dot. europejskiego prawa klimatycznego. Wg Prezydencji nadal istnieją istotne obszary, w których porozumienie wydaje się odległe, w tym utworzenie niezależnej rady naukowej ds. klimatu w UE i sektorowe mapy drogowe na rzecz neutralności klimatycznej. Prezydencja podkreśliła, że kilka z tych kwestii to zupełnie nowe punkty wprowadzone przez Parlament Europejski i że Rada przedstawiła kilka propozycji kompromisowych, jednak nie osiągnięto porozumienia. Prezydencja podkreśliła swoje zobowiązanie do osiągnięcia porozumienia, uwzględniając jednocześnie stanowisko Rady uzgodnione w podejściu ogólnym. Kilka państw członkowskich wyraziło poparcie dla prac prezydencji portugalskiej w negocjacjach (Włochy, Niemcy, Francja). Czechy wezwały PE do wykazania się elastycznością. Hiszpania, Austria, Finlandia, Szwecja i Luksemburg podkreśliły pilną potrzebę osiągnięcia porozumienia w sprawie wniosku. Polska i Belgia wezwały do osiągnięcia porozumienia, tak aby prawo klimatyczne stanowiło prawodawstwo ramowe, podczas gdy szczegóły można omówić w projektach regulacji oczekiwanych w ramach czerwcowego pakietu „Fit for 55”. Kolejna runda negocjacji w ramach trilogów planowana jest na 26 marca.Link: https://eeac.eu/2021/03/10/advisory-councils-sent-letter-to-eu-co-legislators-to-share-views-on-added-value-of-european-climate-change-council/https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-european-green-deal/package-fit-for-55 Rada ds. Innowacji Komisja Europejska powołała Europejską Radę ds. Innowacji, która będzie dysponować budżetem w wysokości 10 mld euro do 2027 r. na wsparcie MŚP i innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up. W Finlandii będzie doradzać grupa obywateli w zakresie zmian klimatu Finlandia ogłosiła, że powoła specjalny panel doradczy składający się z mieszkańców kraju. Grupa ta będzie doradzać rządowi w zakresie działań dot. przeciwdziałania zmianom klimatu, w tym narzędzi redukcji emisji. W ten sposób Finlandia chce uzyskać publiczne poparcie dla rządowego długoterminowego planu klimatycznego zakładającego osiągniecie neutralności klimatycznej. Podobne panele powstały wcześniej we Francji i UK oraz Austrii. Link: https://ym.fi/en/-/citizens-jury-to-deliberate-the-fairness-and-impact-of-finland-s-emission-reduction-measures Publikacja IRENA nt. polityki klimatycznej Według Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (International Renewable Energy Agency, IRENA), jedynie duże inwestycje w energię odnawialną zatrzymają nieodwracalne zmiany klimatyczne. IRENA szacuje, że inwestycje w OZE na świecie wzrosną do 2050 r. o 30%. Aby zrealizować cele Porozumienia Paryskiego udział OZE w produkcji energii elektrycznej musiałby się potroić, a zużycie paliw kopalnych (w tym ropy naftowej) musiałoby się zmniejszyć o ok. 75% do 2050 r.Link: https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2021/03/15/21-9578-WETO_2021_F05.pdf Raport Ember nt. PEP 2040 Według raportu Ember (think-tanku zajmującego się tematami związanymi z klimatem i energią) Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. rozczarowuje, ponieważ umniejsza rolę OZE w transformacji energetycznej. W opinii organizacji w Polsce nadal brakuje ambicji w zakresie ograniczenia wykorzystania węgla, aby osiągnąć ogólnounijny cel redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55% do 2030 r. Ponadto Polska planuje największy wzrost zużycia gazu w produkcji energii elektrycznej w całej UE - z 14 TWh (w 2019 r.) do 54 TWh (w 2030 r.), zatem stanie się w ten sposób trzecim krajem w UE pod względem produkcji energii elektrycznej z gazu. Francja chce wprowadzić ochronę klimatu do konstytucji Francuskie Zgromadzenie Narodowe przyjęło plan dot. zmiany konstytucji w celu wzmocnienia ochrony środowiska w kraju. Projekt ustawy, przyjęty 391 głosami za przy 47 przeciw, proponuje zmianę pierwszego artykułu francuskiej konstytucji poprzez dodanie, że Francja „gwarantuje ochronę środowiska i różnorodności biologicznej oraz walkę ze zmianami klimatycznymi”. Pomysł ten został pierwotnie zaproponowany przez grupę doradczą, składającą się z 150 obywateli Francji. Pierwszym krokiem będzie przeprowadzenie referendum krajowego, lecz wcześniej konieczne jest jeszcze uzyskanie zgody ze strony francuskiego Senatu. Link: https://videos.assemblee-nationale.fr/direct.10498385_6050b80481a6b Badanie zagrożeń klimatycznych przez EBC Wstępne wnioski z pierwszego ogólnogospodarczego testu w zakresie zagrożeń klimatycznych (przeprowadzonego na zlecenie Europejskiego Banku Centralnego) wskazują na potrzebę szybszego postępu w kierunku zielonej gospodarki, aby powstrzymać negatywne skutki gospodarcze globalnego ocieplenia. Unijny bank centralny analizuje sytuację około czterech milionów firm i 2000 banków, oceniając ryzyko zmian klimatu dla gospodarki strefy euro w perspektywie 30 lat. Ostateczne wyniki badania mają być dostępne latem. Wg EBC przy braku realizacji polityki klimatycznej koszty ponoszone przez firmy w wyniku ekstremalnych zjawisk pogodowych znacznie rosną i znacznie zwiększają prawdopodobieństwo ich niewypłacalności. Link:https://www.ecb.europa.eu/press/blog/date/2021/html/ecb.blog210318~3bbc68ffc5.en.html Problem z informacjami dot. zrównoważonych inwestycji Zgodnie z nowymi regulacjami unijnymi ws. ujawniania informacji o zrównoważonym finansowaniu (SFDR) instytucje finansowe takie jak zarządzający funduszami, fundusze emerytalne i ubezpieczyciele będą musiały spełniać zaostrzone wymogi informacyjne, których celem jest zapobieganie tzw. „greenwashing” i skierowanie środków finansowych na zrównoważone inwestycje. Jednak luki informacyjne i niejasności dotyczące sposobu stosowania tych wymogów mogą doprowadzić do problemów z ich realizacją. W przyszłości mają wejść w życie nowe wymogi dotyczące ujawniania informacji w ramach unijnej taksonomii ws. zielonych inwestycji oraz w ramach rewizji dyrektywy w sprawie sprawozdawczości niefinansowej (NFRD) - co jest przewidywane dopiero na 2023 r. Oznacza to, że instytucje finansowe będą musiały ujawniać informacje (w efekcie bardzo ogólne i przy braku zatwierdzonych finalnych standardów technicznych) w ramach SFDR, zanim firmy, w które inwestują, same dostarczą szczegółowych informacji dotyczących działań w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zastrzeżenia wobec propozycji aktu delegowanego Szesnaście firm, w tym EDF, Engie, Arcelor Mittal i Fortum, zwróciło się do KE o ponowne rozważenie w przygotowywanym akcie delegowanym w sprawie zrównoważonej taksonomii „zbyt restrykcyjnego” wg tych firm limitu CO2 proponowanego dla wodoru wytwarzanego z energii elektrycznej. Wg tych firm „wodór wytwarzany przez elektrolizę zasilaną energią elektryczną z francuskiej lub nordyckiej sieci energetycznej ma ślad węglowy mniejszy niż 3 kilogramy ekwiwalentu CO2 na kilogram wodoru”, co jednak nadal przekracza proponowany obecnie pułap 2,256 kg CO2 na kg wodoru. Jednocześnie Austria, Dania, Irlandia, Luksemburg i Hiszpania wysłały pismo do KE, aby ta nie luzowała kwalifikacji dla infrastruktury gazu ziemnego, po tym jak wyciekł projekt KE proponujący uznawanie spalania gazu przez elektrownie za działalność zrównoważoną, jeśli działają maksymalnie przez określony limit godzin w roku nie przekraczając łącznie ustalonego poziomu emisji. Ponadto, grupa krajów skandynawskich i środkowoeuropejskich (Szwecja, Słowenia, Finlandia, Litwa, Estonia, Słowacja, Węgry, Polska, Łotwa i Czechy) naciska na zmianę sposobu traktowania bioenergii (w tym spalania biomasy) w taksonomii, ponieważ uważają, że obecny projekt podważa takie inwestycje w energię odnawialną „poprzez wprowadzenie nowych kryteriów, które znacznie wykraczają poza kryteria zawarte w dyrektywie w sprawie OZE”.Link:https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2021/03/11/20210311-Joint-Letter-to-the-European-Commission-on-taxonomy-and-hydrogen-production1.pdfhttps://www.government.se/press-releases/2021/03/sweden-demands-change-in-eu-taxonomy/ Stanowisko ACER i CEER ws. zmian rozporządzenia TEN-E Europejskie organizacje regulatorów energetyki - ACER i CEER opublikowały wspólne stanowisko w zakresie rewizji rozporządzenia w sprawie wytycznych dot. transeuropejskich sieci energetycznych (TEN-E). Organizacje te wezwały do poprawy zasad dot. niezależnej oceny technicznej i pełnionego nadzoru regulacyjnego w zakresie TEN-E. Przedstawione też zostały propozycje dot. rozwiązania problemów związanych z odpowiednią jakością narzędzi służących do oceny potrzeb infrastrukturalnych i wartości projektów pod kątem realizacji celów polityki energetycznej, w tym zwiększenie roli ACER w zarządzaniu procesem odnoszącym się do projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania (PCI). Prace nad projektem prawa klimatycznego Na prezydencję portugalską wywierana jest presja, aby przyspieszyć prace dot. projektu unijnego prawa klimatycznego. Nadal nie zostało osiągnięte porozumienie między Radą a PE, co do wysokości celu redukcji emisji na 2030 r. Rozmowy w tej sprawie w ramach trilogów były kontynuowane 12 marca, ale nie spodziewano się osiągnąć istotnych postępów w tej sprawie. Pod koniec marca ministrowie ds. środowiska mają omówić strategię adaptacyjną UE na nieformalnym posiedzeniu, a konkluzje zostałyby przyjęte na formalnym posiedzeniu Rady latem. Rezolucja PE ws. CBAM 10 marca br. PE przyjął niewiążącą rezolucję w sprawie granicznego podatku węglowego (CBAM). W opinii komisji ENVI, która przygotowała sprawozdanie w sprawie CBAM, zaostrzanie polityki klimatycznej UE nie może się odbywać kosztem gospodarki, której grozi zjawisko ucieczki węgla tzw. carbon leakage, czyli przenoszenia produkcji poza UE, do państw, w których nie ma tak ambitnej polityki klimatycznej. Dochody z CBAM powinny zostać przeznaczone na politykę związaną z Zielonym Ładem i sprawiedliwą transformację oraz spłatę pożyczki zaciągniętej w ramach Next Generation EU. CBAM powinien zostać powiązany z reformą EU ETS oraz obejmować podobne sektory. Przy czym unijne sektory przemysłu powinny nadal otrzymywać darmowe uprawnienia do emisji (poprawka taka została przyjęta w wyniku silnego lobbingu ze strony stowarzyszeń branżowych). Ceny w CBAM powinny być powiązane z kosztem uprawnień do emisji CO2 w EU ETS. Do końca czerwca br. KE ma przedstawić szczegółowe propozycje dot. funkcjonowania CBAM, który ma obowiązywać od 2023 r. Problem z realizacją unijnej strategii renowacji budynków Zdaniem ekspertów z instytutu Buildings Performance Institute Europe kraje unijne nie są na właściwej ścieżce do osiągnięcia założeń unijnej strategii renowacji budynków. Żadna z krajowych długoterminowych strategii renowacji analizowanych w raporcie nie zakłada celu 100-procentowej dekarbonizacji zasobów budowlanych, ani nie przedstawia szczegółowo sposobów działań do 2050 r. Neutralność klimatyczna Ukrainy w 2060 r. W strategii gospodarczej Ukrainy do 2030 r., zatwierdzonej przez rząd został wyznaczony cel osiągnięcia neutralności klimatycznej „nie później niż w 2060 r.”. Ukraina dąży do dostosowania się do spodziewanego boomu przemysłowego wynikającego z unijnego Zielonego Ładu, tak aby napędzić własną transformację. Zakładana redukcja emisji będzie musiała zostać jednocześnie osiągnięta z uzyskaniem niezależności energetycznej (głównie w obszarze gazu). Niemieckie rekompensaty dla EJ Niemiecki rząd ogłosił porozumienie w sprawie wypłaty niemieckim przedsiębiorstwom energetycznym: RWE, E.ON i EnBW, a także szwedzkiemu Vattenfall prawie 2,4 mld euro odszkodowania za przyspieszenie wyjścia kraju z energetyki jądrowej. Z tej kwoty Vattenfall ma otrzymać 1,3 mld euro, RWE 880 mln euro, EnBW 80 mln euro, a E.ON / Preussen Elektra 42,5 mln euro. Zgodnie z tym porozumieniem firmy te zgodziły się zrezygnować z toczących się procesów sądowych i powstrzymać się od składania w przyszłości skarg. Na podstawie decyzji z 2011 r. Niemcy mają wyłączyć ostatnią elektrownię jądrową w 2022 r. Obecne porozumienie ma być jeszcze przyjęte przez zarządy spółek. Porozumienie to wymaga jeszcze akceptacji ze strony KE w zakresie zgodności z zasadami pomocy publicznej. Link: https://www.bmu.de/download/2661/ https://www.bundesfinanzministerium.de/Content/DE/Pressemitteilungen/Finanzpolitik/2021/02/2021-03-05-finanzieller-ausgleich-atomausstieg.html OECD o działaniach proklimatycznych krajów na świecie Zdaniem przedstawicieli OECD kraje muszą poważniej podejść do kwestii zmian klimatu w ramach odbudowy gospodarek po pandemii. Ma to szczególne znaczenie po ujawnieniu najnowszych prognoz gospodarczych OECD. „Nadal jest prowadzonych zbyt wiele inwestycji w paliwa kopalne, a za mało w czyste technologie”. Rządy muszą wprowadzić strategie wspierające inwestycje w bardziej ekologiczne technologie, w tym zwiększyć bodźce finansowe do inwestowania w zielone technologie. Harmonizacja zasad taksonomii między USA i Francją Przedstawiciele USA i Francji wezwali do współpracy w zakresie ujednolicenia stosowanych zasad dot. zielonych inwestycji (tzw. taksonomia). W tym celu utworzona ma być specjalna grupa robocza, do której mogą być doproszone kolejne kraje. 5-letni plan Chin w zakresie ograniczania emisji Chiński rząd przedstawił 5-letni plan na lata 2021-2025 w zakresie ograniczania emisji i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2060 r. Plan przedstawia jeden etap do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej, wyznaczając cel 20% udziału energii ze źródeł wykorzystujących paliwa niekopalne w całkowitym zużyciu energii oraz cel redukcji emisji CO2 na jednostkę PKB o 18%. Plan zakłada docelową wielkość zainstalowanych mocy w elektrowniach jądrowych w 2025 r. w wysokości 70 GW (obecnie to 52 GW) – jednak to mniej niż wzrost osiągnięty w latach 2015–2020. Nie określono konkretnych celów dla OZE. Chiny są największym na świecie emitentem CO2 i odpowiadają za prawie 30% globalnych emisji CO2 w sektorze energetycznym. Plany greckiej firmy PPC w zakresie energetyki węglowej Grecka firma energetyczna Public Power Corporation (PPC) ogłosiła wyniki pierwszej emisji obligacji o wysokiej rentowności, odnoszących się do zrównoważonego rozwoju. W ramach tego instrumentu firma zobowiązała się do zmniejszenia emisji CO2 o 40% do 2022 r. lub zapłacenia inwestorom wysokiej opłaty jeśli tak się nie stanie. Inwestorzy pozytywnie zareagowali na tę ofertę, co zdaniem PPC jest oznaką zaufania do planu firmy, polegającego na wycofaniu się z sektora węgla brunatnego - ostatnia taka instalacja ma zostać zamknięta w 2023 r. - oraz przesunięciu inwestycji w kierunku OZE, w tym szczególnie fotowoltaiki. Przy czym zakładane jest wykorzystanie gazu (w tym w przyszłości wodoru) jako paliwa przejściowego. Link: https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2021/03/11/PPC-Announcement-Pricing-of-Senior-Notes.pdf https://kentro-typou.dei.gr/media/1393/ppc-sa-announcement-832021.pdf Pierwsza aukcja emisjami w Wielkiej Brytanii w maju Brytyjski krajowy system handlu uprawnieniami do emisji przeprowadzi inauguracyjną aukcję uprawnień do emisji (UKA) w dniu 19 maja (kontrakty terminowe), ogłosiła grupa giełdowa Intercontinental Exchange, wyznaczona do organizowania aukcji w imieniu brytyjskiego Departamentu Biznesu, Energii i Strategii Przemysłowej. Z kolei handel w ramach kontraktów futures ma się zacząć 21 maja. Link: https://www.gov.uk/government/publications/participating-in-the-uk-ets/participating-in-the-uk-ets Planowana reforma EU ETS Od listopada do lutego trwały konsultacje publiczne ws. rewizji EU ETS. Ze zgłoszonych uwag wynika, że kwestią sporną może być m.in. to czy wprowadzenie granicznego podatku węglowego (CBAM) będzie oznaczało koniec bezpłatnych uprawnień do emisji dla energochłonnych gałęzi przemysłu, np. hutnictwa. KE zastanawia się nad rozszerzeniem handlu uprawnieniami do emisji na sektory transportu drogowego i budownictwo oraz żeglugi międzynarodowej. Niektóre kraje postulują aby reforma ETS zwiększyła wsparcie dla technologii wychwytywania CO2. KE ma nadzieję, że część przychodów z ETS zostanie przeznaczona na spłatę unijnego zadłużenia z tytuły utworzenia Funduszu Odbudowy. Rozszerzenie ETS na transport drogowy i budynki może generować dziesiątki miliardów rocznie, zaś graniczny podatek węglowy w połączeniu z wycofywaniem bezpłatnych uprawnień do emisji - 8 mld euro rocznie. Publikacja wniosku legislacyjnego KE ma nastąpić w czerwcu br., wraz z propozycjami przeglądu m.in. dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej i dyrektywy w sprawie OZE. Raport MAE o redukcjach emisji Zgodnie z nowym raportem Międzynarodowej Agencji Energetycznej, pandemia COVID-19 doprowadziła do największej w historii redukcji globalnych emisji. Emisje związane z energetyką spadły w zeszłym roku o 5,8 %, co odpowiada prawie 2 mld ton CO2 lub wszystkim emisjom w UE. Mniejsze zapotrzebowanie na energię spowodowało spadek zużycia węgla o 4 %. W UE zapotrzebowanie na ropę spadło o 12%, a udział OZE w produkcji energii osiągnął 39%. W UE emisje w 2020 r. były o 10% niższe niż w 2019 r. Spadki krajowych emisji były szczególnie zauważalne we Francji (11%) oraz w Niemczech (9%). Raport CDP nt. działań firm w zakresie redukcji emisji Carbon Disclosure Project (międzynarodowa organizacja, której celem jest monitorowanie tzw. sprawozdawczości środowiskowej, jak też zachęcanie firm do ujawniania informacji nt. ich wpływu na środowisko) opublikowała raport za 2020 r. nt. działań największych firm na świecie w zakresie redukcji emisji. CDP uwzględnia w corocznym procesie oceny firmy, które ujawniają takie informacje, zaś najlepsze firmy trafiają na listę „A” CDP – według danych za 2020 r. było to 278 firm (w obszarze zmian klimatu). W opinii CDP, pomimo ambitnych celów redukcji realizowanych przez firmy w Europie, wzrost temperatury na świecie o 2,7°C jest nieunikniony. Linki: https://www.cdp.net/en/companies/companies-scores#446647786929955804cc9a3a08ef1eb4 https://www.cdp.net/en/companies/companies-scores#824c60d4221511f67b5fd764379030eb Rozszerzenie systemu ETS jako źródło nowych funduszy unijnych Proponowane rozszerzenie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ma byc jednym z trzech nowych podatków rozważanych w celu spłaty wsparcia udzielanego w ramach Instrumentu Odbudowy i Odporności. Wg KE rozszerzenie ETS na transport drogowy i budynki może wygenerować znaczne fundusze na spłatę dużej części unijnych funduszy przeznaczanych na odbudowę gospodarek państw członkowskich. KE zamierza zaproponować do czerwca, jak można wygenerować dochody na spłatę pożyczonych środków, jako tzw. zasoby własne. UE co roku (od 2028 r.) będzie musiała znaleźć średnio 15 mld euro na spłatę tych pożyczek (wraz z odsetkami), które ostatecznie będą musiały być zwrócone do 2058 r. KE planuje również wprowadzić podatek cyfrowy i podatek węglowy na granicach unijnych (CBAM). Szwecja anuluje uprawnienia do emisji Szwedzki rząd ogłosił, że anuluje uprawnienia do emisji w wysokości 10,5 miliona ton CO2, aby jeszcze bardziej przyspieszyć krajowe działania na rzecz klimatu. Decyzja ta obejmie nadwyżki uprawnień do emisji od 2018 roku. Krajowa agencja energetyczna „anuluje również jednostki emisji, które powstały w wyniku inwestycji w międzynarodowe projekty klimatyczne w ramach Protokołu z Kioto”, a wdrożone w 2019 r. PE i KE o celu klimatycznym na 2030 r. W kontekście przygotowywania przez KE czerwcowego pakietu strategicznego „Fit for 55” grupa eurodeputowanych (w tym Jytte Guteland, odpowiedzialna w PE w sprawie raportu dot. prawa klimatycznego) wezwała KE, by ta poparła wysiłki PE zmierzające do głębszych cięć emisji do 2030 r. (60%). List eurodeputowanych do wiceprzewodniczącego KE Fransa Timmermansa i komisarz ds. Energii Kadri Simson, pojawił się w związku z rosnącą frustracją w Parlamencie, co do trwających negocjacji w sprawie prawa klimatycznego, ignorujących stanowisko PE. Europosłowie zaapelowali do KE o zamodelowanie głębszych redukcji emisji w przyszłych wnioskach legislacyjnych. W odpowiedzi Frans Timmermans odrzucił wezwanie PE do pogłębienia cięć emisji w 2030 r., stwierdzając, że: „Nie widzę powodu, dla którego powinniśmy oceniać [wpływ] czegokolwiek innego [niż cel 55%]”. Raportowanie w zakresie zrównoważonego rozwoju Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (która jest grupą doradzającą KE i ma kluczowy głos w zakresie opracowywania i stosowania Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej - MSSF) w ramach prac nad zmianą dyrektywy w sprawie sprawozdawczości pozafinansowej, opracowała plan, zgodnie z którym wszystkie przedsiębiorstwa w UE będą musiały publikować oświadczenia w zakresie ich wpływu na środowisko. Firmy byłyby zobowiązane do publikacji informacji m.in. nt. strategii działań w tym zakresie, obok tego jak zmiany klimatyczne mogą wpłynąć na ich sytuację finansową. KE analizuje niemiecki plan dot. odszkodowań dla zamykanych elektrowni (węgiel brunatny) 2 marca Komisja Europejska rozpoczęła postępowanie w zakresie tego, czy niemiecki plan dot. odszkodowań za wcześniejsze wycofywanie elektrowni węglowych (węgiel brunatny) jest zgodny z unijnymi zasadami pomocy państwa, w tym czy środek ten jest ograniczony do niezbędnego minimum wsparcia. Na mocy krajowych ustaleń w ramach przewidywanej do podpisania umowy z rządem RWE ma otrzymać 2,6 mld euro, a LEAG 1,75 mld euro za zakończenie wytwarzania energii elektrycznej z węgla brunatnego w swoich źródłach wytwórczych przed 2030 r. „KE wątpi, czy rekompensowanie operatorom utraconych zysków sięgających daleko w przyszłość odpowiada zasadzie wymaganego minimum”, czytamy w oświadczeniu. Jeżeli chodzi o rekompensatę za dodatkowe koszty rekultywacji kopalń, Komisja „ma wątpliwości co do otrzymanych informacji, w szczególności co do scenariusza alternatywnego zastosowanego w przypadku LEAG”. Link: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_972 ENTSO-E o styczniowym incydencie podziału europejskiego synchronicznego systemu elektroenergetycznego ENTSO-E powołał panel ekspertów do zbadania, jak zapobiegać przyszłym awariom, takim jak ta, która miała miejsce w kontynentalnej sieci europejskiej 8 stycznia. W tymczasowym raporcie z incydentu opisano styczniowe kaskadowe wyłączenia połączeń międzysystemowych. „Ciepła pogoda na Półwyspie Bałkańskim oraz prawosławne święta Bożego Narodzenia 6 i 7 stycznia” doprowadziły do niezwykle niskiego zapotrzebowania na energię. „Z drugiej strony kraje Europy Środkowej odnotowały chłodniejszą pogodę i odpowiednio większe obciążenia”. W tej sytuacji uruchomiły się automatyczne zabezpieczenia gdy ogromne ilości energii przepłynęły na północ aby zaspokoić zapotrzebowanie, a podstacja w Chorwacji została przeciążona, aktywowała zabezpieczenie nadprądowe i została wyłączona. Nadmierne przepływy energii wymusiły również wyłączenie serbskiego połączenia, po czym nastąpiła fala odłączeń „wszystkich linii przesyłowych od granicy między Rumunią a Ukrainą do Morza Śródziemnego w regionie Dalmacji w ciągu 20 sekund." To zasadniczo podzieliło sieć kontynentalną na dwa systemy. W wyniku skoordynowanych działań operatorów została przeprowadzona ponowna resynchronizacja całego systemu. Wg danym ENTSO-E nie zaobserwowano żadnych poważnych uszkodzeń, ale ta sytuacja jest uważana za istotne naruszenie, które należy szczegółowo przeanalizować, aby zapobiec ewentualnej powtórce. Polityka klimatyczna Wspólnoty Energetycznej Unijne limity emisji UE dla dużych obiektów energetycznego spalania mają również zastosowanie do członków Wspólnoty Energetycznej: Albanii, Bośni i Hercegowiny, Kosowa, Macedonii Północnej, Gruzji, Mołdawii, Czarnogóry, Serbii i Ukrainy. Decyzja Rady Ministerialnej Wspólnoty Energetycznej z 2016 r. pozwala na pracę obiektów nie spełniających tych limitów w okresie od stycznia 2018 r. do grudnia 2023 r. maksymalnie przez 20 000 godzin. Jesienią, wszyscy członkowie Wspólnoty Energetycznej, z wyjątkiem trzech - Gruzja, Mołdawia i Ukraina - podpisali deklarację z Sofii w sprawie tzw. zielonej agendy dla Bałkanów Zachodnich, zobowiązując się do podążania unijną drogą prowadzącą do neutralności klimatycznej do 2050 r. W tym roku kraje te mają uzgodnićcele na 2030 r. w zakresie OZE, efektywności energetycznej i CO2. Część z krajów Wspólnoty Energetycznej już wycofała się z energetyki węglowej (Albania), a inne rozważają wycofanie się z niej (Macedonia Północna), ale też np. Serbia oraz Bośnia i Hercegowina nadal budują nowe elektrownie węglowe. Linki: https://berlinprocess.info/wp-content/uploads/2021/02/Leaders-Declaration-on-the-Green-Agenda-for-the-WB.pdf https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2021/03/04/EnC_WB6_ETT2_22021-1.pdf https://beyond-coal.eu/wp-content/uploads/2021/03/Overview-of-national-coal-phase-out-announcements-Europe-Beyond-Coal-March-2021.pdf

Spotkanie z Bogusławem Sonikiem

10 wyzwań Unii Europejskiej Racjonalna polityka migracyjna, kształt nowego budżetu czy wzmocnienie bezpieczeństwa to tylko niektóre z wyzwań jakim będzie musiała sprostać UE w nowej kadencji Pralamentu Europejskiego. Nie mniej ważne są takie kwestie jak rozwój kultury, podnoszenie poziomu edukacji czy przmodelowanie Wspólnej Polityki Rolnej. To sprawy niezwykle złożone i wymagające umiejętności kompleksowego podejścia i efektywnego negocjowania. Dlatego dokonując wyboru - 26 maja - wybraliśmy de facto naszą przyszłość.  Spotkanie z Posłem o pracy w Parlamencie Europejskim odbędzie się 23 czerwca (niedziela), godzina 18.00 w ogrodach Muzeum Archeologicznego w Krakowie (wejście od ul. Poselskiej 3). Załączniki

Spotkanie z Bogusławem Sonikiem

10 wyzwań Unii Europejskiej Racjonalna polityka migracyjna, kształt nowego budżetu czy wzmocnienie bezpieczeństwa to tylko niektóre z wyzwań jakim będzie musiała sprostać UE w nowej kadencji Pralamentu Europejskiego. Nie mniej ważne są takie kwestie jak rozwój kultury, podnoszenie poziomu edukacji czy przmodelowanie Wspólnej Polityki Rolnej. To sprawy niezwykle złożone i wymagające umiejętności kompleksowego podejścia i efektywnego negocjowania. Dlatego dokonując wyboru - 26 maja - wybraliśmy de facto naszą przyszłość.  Spotkanie z Posłem o pracy w Parlamencie Europejskim odbędzie się 23 czerwca (niedziela), godzina 18.00 w ogrodach Muzeum Archeologicznego w Krakowie (wejście od ul. Poselskiej 3).

Miasta dla mieszkańców - nowe wyzwania w polityce UE

Ponad 70% obywateli Unii zamieszkuje miasta i obszary zurbanizowane. W przyszłych latach wciąż będzie utrzymywać się tendencja wzrostowa. Według szacunków ONZ do 2050 roku współczynnik ten osiągnie 80%. Terytorium UE jest jednym z najbardziej zurbanizowanych obszarów na świecie.  Miasta stanowią też siłę napędową europejskiej gospodarki. Są również katalizatorami kreatywności i innowacyjności w całej Unii. Konsumują one około 80% energii i generują nawet 85% PKB Europy. Stąd ich specjalne miejsce w formułowaniu polityki spójności na lata 2021-2027 i w konstruowanym  obecnie nowym budżecie UE. Pakiet projektów rozporządzeń dotyczących polityki spójności na okres nowej perspektywy finansowej 2021-2027 został opublikowany przez Komisję Europejską 29 maja 2018 r. Zmianami zostaną objęte fundusze, którymi państwa członkowskie zarządzają samodzielnie, czyli m.in. Fundusz Spójności (FS), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS+). Wzmacnianie finansowe polityki miejskiej W nowej polityce spójności zdecydowano się przeznaczyć specjalne środki na zrównoważony rozwój obszarów miejskich, co ma jeszcze bardziej wzmocnić wymiar miejski polityki spójności. Na ten obszar skierowane będzie 6 % środków EFRR za pośrednictwem instrumentów terytorialnych. Wszystkie narzędzia polityki miejskiej połączono w jeden program o nazwie  Europejska inicjatywa miejska (European Urban Initiative), który będzie służył do budowania sieci kontaktów oraz tworzenia szerszego pola do działania dla władz miejskich. Inicjatywa ta ma ułatwić i wspierać budowanie potencjału podmiotów, działania innowacyjne, wiedzę, opracowywanie polityki i komunikację w dziedzinie zrównoważonego rozwoju miast. Na rozwój tej inicjatywy, zarządzanej bezpośrednio lub pośrednio przez Komisję, planuje się przeznaczyć 500 mln euro, pochodzących z zasobów na cel „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. Środki mają być przekazywane na rozwój lokalny, który kierowany jest przez społeczność lub mający postać zintegrowanych inwestycji terytorialnych albo innych narzędzi terytorialnych mieszczących się w ramach 5 celu polityki (CP5). Instrumenty kreowania rozwoju W rozwiązywaniu różnorodnych problemów, z którymi borykają się miasta oraz miejskie obszary funkcjonalne, pomocny jest zrównoważony rozwój obszarów miejskich, który ma zachodzić w oparciu o zintegrowany rozwój terytorialny. Wybór obszarów, na których mają być prowadzone działania zintegrowane w ramach zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich będzie odbywać się na zasadach określonych w programach w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. Wsparcie dla tego typu rozwoju pochodzić będzie nie tylko z EFRR, ale również z FS i EFS+. Są to następujące instrumenty kreowania rozwoju: a)     zintegrowane inwestycje terytorialne; b)     rozwój lokalny kierowany przez społeczność; lub c)      inne narzędzia terytorialne wspierające inicjatywy opracowane przez państwo członkowskie na rzecz inwestycji zaprogramowanych z myślą o EFRR w ramach celu polityki 4 (CP4) - Europa o silniejszym wymiarze społecznym – wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych. Podstawą do wykorzystania wymienionych instrumentów będą przygotowane przez organy lub instytucje miejskie, lokalne lub inne organy lub instytucje terytorialne dokumenty strategiczne, czyli strategie terytorialne. Strategie dotyczą konkretnego obszaru geograficznego i mają na celu przeanalizowanie potrzeb rozwojowych oraz potencjału danego obszaru oraz dostosowanie zintegrowanego podejścia do uwarunkowań lokalnych. Strategie terytorialne będą zawierać spis konkretnych działań, które mają być wspierane. Ważnym elementem wymaganym w przygotowywaniu strategii jest włączenie partnerów w ten proces (art. 6 RWP). Urban Innovative Actions (UIA) oraz URBACT – istniejące programy Funkcjonujące obecnie programy miejskie, które ma połączyć nowa inicjatywa, czyli  Europejska inicjatywa miejska, to m.in.  program Urban Innovative Actions (UIA) oraz URBACT. Program UIA wspiera innowacyjne działania w ramach zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. Ideą UIA jest umożliwienie miastom europejskim testowania oraz realizowania innowacyjnych, eksperymentalnych rozwiązań dla przestrzeni miejskiej, które nie były jeszcze wykorzystywane nigdzie w Europie. Miasta zgłaszają swoje pomysły, które wpisują się w tematy ujęte w 12 priorytetach Agendy Miejskiej UE z 2016 roku. Agenda promuje zawieranie partnerstw między władzami miejskimi, państwami członkowskimi i instytucjami unijnymi oraz innymi zainteresowanymi stronami dla bardziej efektywnego działania na rzecz stymulowania rozwoju oraz rozwiązywania problemów miejskich w krajach europejskich. Drugim z programów jest URBACT, który jest instrumentem do wymiany dobrych praktyk oraz wiedzy. URBACT pomaga miastom w rozwijaniu praktycznych metod zgodnych z ideą zrównoważonego rozwoju, integrujących sferę ekonomiczną, społeczną i środowiskową miast. Źródłem finansowania jest EFRR, wkład własny krajów UE i partnerów programu oraz wkład finansowy miast i regionów. W okresie programowania 2014-2020 budżet URBACT III wyniósł 96,3 mln euro (nie wliczając  składek Norwegii i Szwajcarii), z czego finansowanie z EFRR stanowi 77%.